Het Verboden Rijk: Wat gaat er schuil in de 99% van de Catacomben van Parijs die voor toeristen verboden terrein zijn?
Het verboden rijk
Wat gaat er schuil in de Catacomben van Parijs?
De stad van de beenderen
Je hebt vast wel eens gehoord van de beroemde Catacomben van Parijs. Misschien heb je ze zelfs wel eens bezocht. Maar wist je dat de officiële rondleiding slechts een klein stukje van de puzzel is? Het gedeelte dat toegankelijk is voor toeristen is slechts een veilig, goed verlicht pad van 1,5 kilometer. Vlak achter de gesloten hekken ligt de echte onderwereld. In de pikdonkere leegte strekt zich een doolhof van 300 kilometer aan geheime tunnels uit.
Waarom mag het publiek dan alleen dat ene kleine stukje betreden?
Het draait allemaal om veiligheid. Deze enorme ondergrondse wereld, die 20 meter onder de straten van de stad ligt, is in feite een eeuwenoud systeem van ondergrondse kalksteengroeven. Hier liggen de botten van meer dan zes miljoen Parijzenaars, die er in de 18e eeuw naartoe zijn overgebracht toen de overvolle begraafplaatsen van de stad een ernstige gezondheidscrisis begonnen te veroorzaken. Het officiële beenderossarium beslaat ongeveer 11.000 vierkante meter. Het resterende deel van de verboden tunnels bestaat voornamelijk uit lege, stille stenen gangen. Achter de zware museumpoorten zijn de oude kalksteentunnels aan het afbrokkelen, ondergelopen en vatbaar voor plotselinge instortingen – te gevaarlijk voor het publiek.
Hoe een volksgezondheidscrisis aanleiding gaf tot de bouw van de Catacomben
Om te begrijpen waarom deze catacomben bestaan, moeten we terugkijken naar het Parijs van de 18e eeuw. De stad kampte met een enorme volksgezondheidscrisis: de begraafplaatsen waren volledig overvol. De ergste plek was de begraafplaats Les Innocents. De grond raakte zo verzadigd met ontbindende stoffelijke resten dat het de lokale waterputten vervuilde en een giftige, walgelijke stank over de stad verspreidde. De noodsituatie bereikte een breekpunt in 1780 toen hevige regenval ervoor zorgde dat een begraafplaatsmuur barstte, waardoor rottende lijken naar buiten stroomden. In navolging van eerdere decreten van koning Lodewijk XV om begrafenissen in de binnenstad te verbieden, dwong de ernstige crisis koning Lodewijk XVI ertoe eindelijk drastische maatregelen te nemen. In 1786 begon de stad de stoffelijke resten over te brengen naar de verlaten ondergrondse kalksteengroeven, waarmee officieel de Catacomben werden gecreëerd.
Mocht je je ooit hebben afgevraagd hoeveel lichamen er precies in de Catacomben van Parijs liggen, dan is het duizelingwekkende antwoord: ongeveer zes miljoen. Het verplaatsen ervan was een gigantische, griezelige klus die jaren in beslag nam. Elke nacht rolden zware karren vol botten door de donkere straten, aangevoerd door priesters die gebeden reciteerden. Tegenwoordig vormt deze gigantische begraafplaats letterlijk het fundament waarop het moderne Parijs rust.
Op verkenning in de ondergrond: Cata-flics versus Cataphiles
De 300 kilometer aan niet in kaart gebrachte tunnels zijn gevaarlijk en strikt verboden terrein. Om de ondergrondse subcultuur van de ‘cataphiles’ in goede banen te leiden, heeft de Parijse politie een gespecialiseerde eenheid opgericht, die liefkozend de ‘Cata-flics’ (catacombenagenten) wordt genoemd. Gewapend met krachtige zaklampen, waterdichte dijlaarzen en uiterst geheime kaarten brengen deze gespecialiseerde agenten hun diensten door met het patrouilleren in het pikdonkere doolhof.
Wat doen die Cata-flics eigenlijk in het donker?
- Jacht op indringers: Ze sporen de „Cataphiles“ op (stadsverkenners die stiekem naar binnen sluipen om rond te hangen, muurschilderingen te maken of de tunnels in kaart te brengen). Als de politie je betrapt, ga je niet de gevangenis in, maar krijg je een boete en word je terug naar de oppervlakte begeleid.
- Levens redden: Dit is hun belangrijkste taak. Mensen die zonder gids naar binnen sluipen, kunnen gemakkelijk verdwalen. De Cata-flics zijn getraind om gestrande sensatiezoekers op te sporen voordat de batterijen van hun zaklampen leeg zijn.
- Toegang blokkeren: De politie zoekt voortdurend naar nieuwe manieren waarop mensen het netwerk binnendringen, zoals ontgrendelde putdeksels, ventilatieopeningen van de metro of verborgen kelderdeuren, en sluit deze af.
Naast verdwaalde toeristen ontdekken de Cata-flics regelmatig ondergrondse kunstgalerijen, geheime slaapkamers met slaapzakken en zelfs de restanten van illegale ondergrondse feesten.
Mythen versus realiteit: geheime bioscopen en wijnroof
Er doen allerlei wilde geruchten de ronde over de verborgen tunnels, maar sommige van de gekste verhalen zijn helemaal waar. Mensen hebben het diepe doolhof voor veel meer gebruikt dan alleen om het te verkennen.
- The Secret Cinema (2004): Agenten die onder het Trocadéro-plein een oefening uitvoerden, stuitten op een enorme ruimte van 400 vierkante meter. Daarbinnen had een ondergrondse kunstgroep stroom gestolen van het stadsnet om een volledig functionerende bioscoop te bouwen, compleet met een gigantisch scherm, een bar en een restaurant. Toen de politie een paar dagen later terugkeerde om de plek te ontruimen, was alles verdwenen. De groep had één briefje achtergelaten op de vloer: „Probeer ons niet te vinden.“
- De Grote Wijnroof (2017): Dieven pleegden via de tunnels een overval die rechtstreeks uit een film leek te komen. Ze baanden zich een weg direct onder een luxe appartementencomplex, boorden omhoog door de zachte kalksteen en braken in bij een privékelders. Ze pakten meer dan 300 flessen peperdure grand cru-wijn ter waarde van € 250.000 in en verdwenen weer in het donkere doolhof. Tot op de dag van vandaag zijn er nooit verdachten geïdentificeerd.
INTERESSANT FEIT
Lang voordat de moderne ‘cataphiles’ illegale feesten in de ondergrond gingen organiseren, organiseerde de 19e-eeuwse Franse high society al het ultieme geheime concert.
In het voorjaar van 1897 werden de Catacomben van Parijs omgetoverd tot een geheime concertzaal voor middernacht. Een kleine groep muzikanten en schrijvers ontving geheime uitnodigingen voor een ondergronds concert. Eenmaal binnen in de diepe, met botten beklede tunnels werden de gasten getrakteerd op een volledig live-optreden van een orkest. Daar in het donker, omringd door miljoenen skeletten, speelden de muzikanten thematisch perfecte klassieke stukken zoals Chopins Begrafenismars en Camille Saint-Saëns’ Danse Macabre. Het blijft een van de beroemdste, griezeligste en meest exclusieve ondergrondse concerten uit de Parijse geschiedenis.
Waarom heeft Parijs een doolhof van 300 kilometer afgesloten?
Het korte antwoord is dat het onrealistisch lijkt om ze te herstellen. Het repareren en versterken van honderden mijlen aan oud, afbrokkelend steenwerk is duur, dus zijn de tunnels in de vergetelheid geraakt. Dat betekent echter niet dat ze vergeten of verwaarloosd worden. Parijs heeft namelijk een speciaal team van ingenieurs dat het ondergrondse netwerk in de gaten houdt om te voorkomen dat de straten erboven instorten. Als een deel van een tunnel verzwakt en een gebouw aan de oppervlakte in gevaar brengt, dalen teamleden af om het met beton op te vullen en zo de grond te stabiliseren. Af en toe discussiëren stedenbouwkundigen over het omvormen van enkele kleine, toegankelijke plekken tot nieuwe stadsontwikkelingsprojecten. Maar voor het grootste deel blijft het plan voorlopig ongewijzigd. Het overgrote deel van het netwerk blijft afgesloten, slechts een stille fundering die de bruisende stad erboven ondersteunt.
Zijn er daadwerkelijk plannen om daar iets te ondernemen?
Naast de officiële stadsplannen debatteren deskundigen over hoe het verborgen deel van het doolhof moet worden aangepakt. De discussies en strategieën draaien om openbare veiligheid, geologische instabiliteit en het behoud van de stabiliteit van de straten.
Technologie inzetten om lege ruimtes te vinden: Ingenieurs willen vliegende drones en geavanceerde 3D-lasers gebruiken om de verborgen tunnels in kaart te brengen. Dit helpt hen zwakke plekken op te sporen voordat de grond instort en gevaarlijke verzakkingen in de bovenliggende straten veroorzaakt.
Geschiedenis behouden of gaten opvullen: Wanneer er bovenop nieuwe gebouwen worden neergezet, debatteren deskundigen over hoe de ondergrondse ruimte behouden kan blijven. Het volledig opvullen van de tunnels met beton is goedkoop en veilig, maar vernietigt de geschiedenis; het bouwen van stenen pilaren redt de tunnels, maar is erg duur en riskant.
Betere beveiliging: Om illegale indringers buiten te houden en te letten op bewegende rotsen, willen deskundigen automatische bewegingssensoren en ondergrondse alarmen installeren in plaats van alleen maar menselijke bewakers naar beneden te sturen om te controleren.
Nieuwe groene toepassingen: Sommige planners bespreken het gebruik van de veilige, stevige delen van de tunnels voor moderne doeleinden, zoals het opvangen van ondergrondse warmte voor gebouwen of het opslaan van extra regenwater tijdens zware stormen.
De toekomst hieronder
In Parijs wordt momenteel gewerkt aan de Grand Paris Express, een omvangrijke uitbreiding van het metronetwerk die tot 2031 zal duren. Omdat voor deze gigantische spoorlijnen diep onder de grond moet worden gegraven, brengen ingenieurs de oude steengroeven nauwkeurig in kaart. Om te voorkomen dat de straten van de stad tijdens de bouw instorten, worden de zwakste holle ruimtes opgevuld met gewapend beton.
INTERESSANT FEIT
Volgens officiële bronnen zijn er geen moderne verslagen van mensen die zijn omgekomen doordat ze verdwaald of gewond raakten in de Catacomben van Parijs. Het enige officieel gedocumenteerde sterfgeval als gevolg van verdwalen in het doolhof is zelfs een historisch geval. In november 1793 verdween een ziekenhuismedewerker genaamd Philibert Aspairt in de duisternis, en zijn lichaam werd pas elf jaar later gevonden (een feit dat nog steeds wordt bevestigd door zijn overlijdensakte uit 1804 in de archieven van Parijs).
Hoewel mensen vandaag de dag nog steeds af en toe verdwalen bij het verkennen van de verboden, niet in kaart gebrachte delen van de tunnels – met als meest opvallende voorbeeld twee tieners die in 2017 drie ijskoude dagen lang verdwaald waren – worden ze met succes gered door de autoriteiten. Om historische tragedies zoals die van Philibert en moderne ongelukken te voorkomen, wordt het wettelijk toegestane toeristische pad van 1,5 kilometer nauwlettend in de gaten gehouden, strikt beheerd en zorgvuldig in kaart gebracht door museummedewerkers en de Franse overheid.
Waarom is de officiële route de enige route?
De verborgen 99% van de Catacomben van Parijs zal altijd gehuld blijven in mysterie en wilde stadslegendes. Hoewel dit verboden doolhof van 300 kilometer fascinerend is, is het echter gevaarlijk om het te verkennen. Zonder goede verlichting, betrouwbare kaarten of ventilatie is het risico om te verdwalen, gewond te raken of vast te komen zitten door een plotselinge instorting gevaarlijk groot.
Daarom blijft de officiële toeristische route van 1,5 kilometer de beste manier om deze ondergrondse wereld te beleven. Hoewel deze route slechts 1% van het uitgestrekte netwerk beslaat, is het de enige veilige en verantwoorde manier om het te verkennen.
Bovendien zijn de Parijse Catacomben in de eerste plaats een historisch massagraf. Door het onderhouden pad te volgen, wordt ervoor gezorgd dat de stoffelijke resten van de zes miljoen Parijzenaars die hieronder rusten, met de plechtigheid en het respect worden behandeld die ze verdienen.
PRO-TIP
Wil je de griezelige geschiedenis van de Catacomben zelf beleven? Doe dan mee aan onze Catacomben-tour in Parijs: zo hoef je niet in de rij te staan, hoor je nog meer ongelooflijke verhalen en kun je het beroemde Parijse beenderhuis veilig verkennen.
Bekijk onze tickets voor de Catacomben van Parijs om je plek te reserveren!
Ben je van plan binnenkort naar Parijs te gaan?
Haal het maximale uit je reis en je afdaling onder de grond met onze deskundige reisgids.
Wij hebben de voordeligste Paris-rondleidingen en -tickets voor je!
Prioritaire toegang
Louvre Museum Ticket
Met dit ticket krijgt u voorrang bij de ingang van het Louvre in Parijs. Mis deze kans niet om talrijke indrukwekkende kunstwerken te ontdekken, waaronder de beroemde Mona Lisa van Leonardo da Vinci. U kunt op uw gemak door het museum slenteren en zo lang als u wilt genieten van de verschillende kunstwerken.
Stadspas
Parijs Pass
Bespaar tijd en geld door deze best verkopende Paris Pass aan te schaffen. Geniet van bevoorrechte toegang tot de belangrijkste attracties en musea in Parijs. Met dit ticket kunt u de Eiffeltoren bezoeken, een boottocht op de rivier de Seine maken, een rondleiding door het Louvre Museum volgen en nog veel meer!
boottocht
Parijs Seine Riviercruise
Bekijk de iconische bezienswaardigheden van Parijs tijdens deze ongelooflijk ontspannen cruise op de Seine. Luister naar een audiogids en leer iets nieuws over 's werelds bekendste bezienswaardigheden, zoals de Notre Dame, het Louvre Museum en de Eiffeltoren. Profiteer van deze unieke kans om de hele stad te zien zonder te hoeven lopen!